16 Nisan 2014 Çarsamba
Kullanıcı Adı
Şifre
 
Nisan / 2014
Pt
Sa
Çr
Pr
Cu
Ct
Pz
 

Kandıra'nın Eskimeyen Bezi

Ketenin ekimi oldukça zor olduğundan Kandıra Bezi yapımı da gün geçtikçe azalıyor.
Fahriye Yaşar yaklaşık 60 yıldır bu işi yapıyor.

KOCAELİ (KOÜHA) -

Dünyaca ünlü olan ve Kandıra´nın da en eski geleneği olan Kandıra Bezi üretimi günümüzde azaldı. Bunun en büyük sebebi keten bezinin ekiminin zor olduğu keten tohumundan üretiliyor olmasından kaynaklanıyor. Kandıra Bezi´nin dokuması, boyaması ve diğer işlemleri hakkında bilgi edinmek için Kandıra´nın Gebeli Köyü´nde yaşayan Fahriye Yaşar ile söyleşi gerçekleştirildi.


Kaç yıldır bu işi yapıyorsunuz ve kimden öğrendiniz?
78 yaşındayım ve yaklaşık 60 yıldır bu işi yapıyorum. Eskiden herkes yapıyordu bunu ancak şimdi kimse yapmıyor. Ben annemden öğrendim. 3 kız kardeşim var onlar yapmadılar ama.

Köyünüzde bu işi sizden başka yapan var mı?
Yapması zor ve zahmetli olduğundan kimse yapmıyor. Ben öğretmek istememe rağmen gençler pek öğrenmek istemiyorlar. Şu anda dokuma tezgahı olan ev çok az. Zaten onlar da yapmıyor.

Peki Kandıra Bezi´nin yapım aşaması ilk nasıl başlıyor?
Keten tohumu bahar aylarında ekilen yılık bir bitkidir. Bitki lifinden keten ve tohumundan bezir yağı yapılmak üzere toplanır. Ketenler olgunlaşınca kesilmeden topraktan elle yolunur. Sonra tarlada birbirine çatılarak kurumaya bırakılır. Kuruyan keten lifleri silindir biçimindeki taşla dövülerek çürütülür. Liflerin yabancı maddeden arındırmak için 7 gün soğuk suda bekletilir. 7 gün sonunda mengenez denilen aletten geçirilerek odunsu parçalardan ayrılması sağlanır.

Keten lifi nasıl ip haline geliyor?
Lifleri mengenezden geçirdekten sonra yivi denilen tarakla tararız. İki parça halinde birbirine dolayarak burma haline getiririz. Tekrar dövülen burmalar yumuşaması için tekrar yivi tarağıyla taranır. Bu lifler çıkırık yardımı ile büklüm verilerek iplik haline getirilir. Ilgıdır denilen çatal sopayla da dolanıp çile haline getirilir.

Keten ipliğinin boyamasını nasıl yapıyorsunuz?
Ben taş boya denilen kül boyamasını yapıyorum. Öncelikle çileleri kül ile 4-5 saat kazanda kaynatıp beyazlatıyoruz. Sonra çileleri kurutuyoruz. Çileler boyandıktan sonra yıllarca kullanılsa bile renkleri atmaz.

Bezlerin insan sağlığını tehdit eden yönleri var mı?Ya da ne gibi faydaları var?
Bu bezlerin hiçbir zararı yok, aksine ağrısı sızısı olanlar için çok sağlıklıdır. Özellikle romatizma hastalığına çok iyi gelir.

Dokumasını yaptığınız bezleri nasıl değerlendiriyorsunuz?Bu bezler nerelerde kullanılır?
Bezlerin kimisini kullanıyorum, kimisini de satıyorum. Bez almaya yurtdışından gelenler bile var. Bu bezler gömlek, elbise, şalvar, yatak, yorgan, battaniye, sofra bezi olarak kullanılır.

Bu bezlerin süsleme ve işlemesi  nasıl yapılıyor?
Süslemeler genelde KOMEK kurslarında genç kızlar tarafından yapılıyor. Geleneksel Türk motiflerine göre süslenir. Bu süs modellerinin adları, çıtlak, kahve, sevda çiçeği, yeminli örnek...
Geleneksel bir Türk geleneği olan keten bezi gün geçtikçe yok olmakla yüz yüze kalıyor. Önemli bir kültür mirasımız olan Kandıra Bezi´nin yaşatılması için mutlaka özel bir çaba gerekmektedir. Bu bezlerin genç nesillere aktarımı için Halk Eğitim ve KOMEK kurslarında bu sanata yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Muhabir:
Ayşe Zeybek
Muhabirin Toplam Haber Sayısı: 2
Tarihi: 16.05.2008 22:26:42
Haberin Türü: Röportaj     
Okunma: 860
© 2007 - Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi - Hazırlayan: Arş. Gör. Yusuf Budak